برگزاری کلاس آنلاین موفق به برنامه‌ریزی آموزشی، آماده‌سازی محتوا و مدیریت مشارکت دانش‌آموزان نیاز دارد. اگر مدرس تنها لینک جلسه را ارسال کند و تدریس را شروع کند، احتمال دارد بخشی از زمان کلاس صرف پیدا کردن فایل‌ها، رفع مشکل صدا یا توضیح دوباره قوانین شود.
اگر می‌خواهید بدانید چگونه کلاس آنلاین برگزار کنیم، این راهنما کارهای لازم را از پیش از شروع جلسه تا بازبینی پس از کلاس، قدم به قدم توضیح می‌دهد.
۱. قبل از برگزاری کلاس آنلاین، هدف جلسه را مشخص کنید
پیش از انتخاب ابزار و ارسال لینک، بنویسید دانش‌آموز قرار است در پایان جلسه چه چیزی یاد گرفته باشد. هدفی مثل «آموزش فصل سوم» کلی است؛ در مقابل، «دانش‌آموز بتواند سه مسئله از مبحث جدید را حل کند» نتیجه‌ای روشن دارد.
برای تعیین هدف، از خودتان بپرسید:
- دانش‌آموز در پایان کلاس باید چه مفهومی را توضیح دهد؟
- چه تمرین یا مسئله‌ای را باید بتواند حل کند؟
- از کجا می‌فهمم که موضوع را یاد گرفته است؟
سپس زمان جلسه را بین توضیح درس، تمرین، پرسش و جمع‌بندی تقسیم کنید. این برنامه کمک می‌کند همه وقت کلاس به صحبت یک‌طرفه مدرس اختصاص پیدا نکند.
۲. محتوای مورد نیاز کلاس را از قبل آماده کنید
وقتی مدرس هنگام تدریس به دنبال فایل یا صفحه‌ای در رایانه می‌گردد، جریان کلاس قطع می‌شود. پیش از ورود دانش‌آموزان، PDF درس، تصاویر، تمرین‌ها، لینک‌ها و نرم‌افزارهای مورد نیاز را باز و بررسی کنید.
اگر قرار است صفحه خود را به اشتراک بگذارید، پنجره‌ها و اعلان‌های شخصی را ببندید. فایل‌ها را هم به ترتیب استفاده نام‌گذاری کنید تا در میانه جلسه سریع پیدایشان کنید.
۳. قبل از ورود دانش‌آموزان، صدا و ابزارهای کلاس را آزمایش کنید
چند دقیقه زودتر وارد محیط کلاس شوید و میکروفون، صدای خروجی، وب‌کم، اتصال اینترنت و نمایش محتوا را بررسی کنید. لینک یا مسیر ورود را هم یک بار از دید دانش‌آموز آزمایش کنید؛ مخصوصاً اگر نخستین جلسه دوره است.
در دانو دانش‌آموز از طریق مرورگر وارد کلاس می‌شود. بنابراین بهتر است راهنمای کوتاه ورود را پیش از جلسه برای او بفرستید و مطمئن شوید مسیر اعلام‌شده به کلاس درست می‌رسد.
اگر کلاس‌ها را به‌صورت فردی یا گروه‌های کوچک برگزار می‌کنید، راهنمای کلاس آنلاین برای مدرس خصوصی را نیز ببینید.
۴. قوانین ساده کلاس آنلاین را از ابتدا مشخص کنید
در چند دقیقه اول بگویید دانش‌آموزان چگونه سؤال بپرسند، چه زمانی میکروفونشان را روشن کنند و اگر ارتباطشان قطع شد چه کاری انجام دهند. برای مثال می‌توانید پرسش‌های کوتاه را در چت دریافت کنید و زمان مشخصی برای صحبت با میکروفون بگذارید.
قانون‌ها باید کوتاه و قابل اجرا باشند. وقتی همه از ابتدا شیوه مشارکت را بدانند، مدرس زمان کمتری صرف مدیریت وقفه‌ها می‌کند.
۵. کلاس را با یک فعالیت کوتاه شروع کنید
به‌جای شروع فوری درس جدید، یک سؤال از جلسه قبل بپرسید یا مسئله ساده‌ای مطرح کنید. می‌توانید تصویری مرتبط نشان دهید و از دانش‌آموزان بخواهید درباره آن نظر بدهند.
این فعالیت کوتاه به شما نشان می‌دهد دانش‌آموزان چقدر برای موضوع آماده‌اند. پس از آن، هدف و برنامه همان جلسه را در چند جمله توضیح دهید.
۶. از ابزارهای تعاملی کلاس آنلاین استفاده کنید
هر ابزار را برای یک هدف آموزشی به کار بگیرید. در کلاس آنلاین دانو، مدرس می‌تواند از اشتراک‌گذاری صفحه، نمایش فایل و PDF، چت، وایت‌برد، میکروفون و وب‌کم استفاده کند.
برای حل مسئله، وایت‌برد مناسب است؛ برای آموزش کار با یک نرم‌افزار، اشتراک‌گذاری صفحه کمک می‌کند؛ و برای دریافت پاسخ کوتاه از چند دانش‌آموز، چت کاربرد دارد. لازم نیست در یک جلسه از همه ابزارها استفاده کنید.
اگر می‌خواهید محیط و امکانات سرویس را ببینید، صفحه کلاس آنلاین دانو را بررسی کنید.
۷. تدریس یک‌طرفه را به بخش‌های کوتاه تقسیم کنید
پس از هر بخش از توضیح، فرصتی برای پاسخ یا تمرین بگذارید. از دانش‌آموز بخواهید یک مثال بزند، مسئله کوتاهی حل کند یا مفهوم را با زبان خودش توضیح دهد. این پاسخ‌ها بهتر از پرسش کلی «متوجه شدید؟» میزان یادگیری را نشان می‌دهند.
نمونه برنامه برای یک کلاس ۶۰ دقیقه‌ای
| زمان | فعالیت مدرس و دانش‌آموز |
|---|---|
| ۵ دقیقه | ورود، بررسی صدا و مرور هدف جلسه |
| ۱۰ دقیقه | مرور درس قبل و یک سؤال آغازین |
| ۱۵ دقیقه | آموزش بخش اول و نمایش مثال |
| ۱۰ دقیقه | تمرین کوتاه و دریافت پاسخ در چت یا با میکروفون |
| ۱۵ دقیقه | آموزش بخش دوم، حل مسئله و پرسش و پاسخ |
| ۵ دقیقه | جمع‌بندی و توضیح تمرین بعدی |
این زمان‌بندی فقط یک نمونه است. برای دانش‌آموزان کم‌سن‌تر یا موضوع‌های دشوارتر، می‌توانید بخش‌های توضیح را کوتاه‌تر و زمان تمرین را بیشتر کنید.
۸. حضور و غیاب دانش‌آموزان را مدیریت کنید
دیدن نام دانش‌آموز در فهرست کلاس همیشه نشان نمی‌دهد که او در تمام جلسه حضور داشته یا در فعالیت‌ها شرکت کرده است. از قبل مشخص کنید حضور را با چه معیارهایی بررسی می‌کنید؛ مثلاً زمان ورود، ادامه حضور تا پایان جلسه و مشارکت در تمرین.
دانو امکان حضور و غیاب کلاس آنلاین را دارد. مدرس یا مسئول آموزشی می‌تواند از آن برای پیگیری حضور استفاده کند و مواردی مانند خروج به دلیل مشکل اینترنت را جداگانه بررسی کند. معیار حضور را پیش از کلاس برای دانش‌آموزان توضیح دهید.
۹. برای مشکلات فنی یک مسیر جایگزین داشته باشید
ممکن است دانش‌آموز هنگام ورود یا در میانه کلاس با قطعی اینترنت روبه‌رو شود. از قبل بگویید مشکل را به چه کسی و از چه راهی اطلاع دهد: مدرس، مسئول آموزش یا پشتیبانی.
در کلاس‌های پرجمعیت، اگر امکانش را دارید، یک نفر را مسئول پیگیری مشکلات ورود کنید تا تدریس همه دانش‌آموزان متوقف نشود. برای غیبت یا خروج ناخواسته هم مطابق قواعد مدرسه یا دوره تصمیم بگیرید.
۱۰. از قابلیت ضبط کلاس برای مرور درس استفاده کنید
در دانو امکان ضبط خودکار کلاس وجود دارد. نسخه ضبط‌شده می‌تواند به دانش‌آموز کمک کند توضیحی را دوباره ببیند یا بخشی را که به علت مشکل اینترنت از دست داده مرور کند.
پیش از برگزاری جلسه، به شرکت‌کنندگان بگویید کلاس ضبط می‌شود و دسترسی به فایل ضبط‌شده چگونه خواهد بود. ضبط جلسه جای تمرین و مشارکت در کلاس زنده را نمی‌گیرد، اما برای مرور درس مفید است.
۱۱. چند دقیقه آخر را برای جمع‌بندی کنار بگذارید
پنج دقیقه پایانی را از ابتدای جلسه در برنامه نگه دارید. در این زمان سه نکته اصلی درس را مرور کنید، تمرین بعدی را دقیق توضیح دهید و به پرسش‌های باقی‌مانده پاسخ دهید.
اگر قرار است دانش‌آموز تمرین را ارسال کند، زمان و روش ارسال را هم مشخص کنید. پایان روشنِ کلاس باعث می‌شود او بداند پس از خروج از جلسه چه کاری انجام دهد.
۱۲. بعد از کلاس، کیفیت جلسه را بررسی کنید
پس از پایان جلسه، چند نکته کوتاه یادداشت کنید: آیا هدف آموزشی محقق شد؟ کدام بخش بیش از زمان پیش‌بینی‌شده طول کشید؟ کجا دانش‌آموزان سؤال بیشتری داشتند؟ چه مشکل فنی یا آموزشی تکرار شد؟
این بازبینی لازم نیست طولانی باشد. پاسخ همین پرسش‌ها به شما کمک می‌کند برنامه جلسه بعد را متناسب با نیاز واقعی کلاس تنظیم کنید.
چک‌لیست برگزاری کلاس آنلاین برای مدرس
قبل از کلاس: هدف جلسه را تعیین کنید؛ فایل‌ها را آماده بگذارید؛ صدا، اینترنت و مسیر ورود را آزمایش کنید؛ فعالیت آغازین را انتخاب کنید.
هنگام کلاس: برنامه را توضیح دهید؛ پس از هر بخش تدریس، تمرین یا پرسش کوتاه بگذارید؛ حضور را بررسی کنید و برای مشکل فنی مسیر ارتباطی داشته باشید.
پایان کلاس: نکات اصلی و تمرین بعدی را بگویید؛ به پرسش‌های پایانی پاسخ دهید؛ عملکرد جلسه را برای کلاس بعدی یادداشت کنید.
برای برگزاری کلاس آنلاین به چه امکاناتی نیاز داریم؟
برای یک جلسه ساده، اینترنت مناسب و ارتباط صوتی قابل‌اعتماد ضروری است. با توجه به هدف درس، نمایش فایل، اشتراک‌گذاری صفحه، وایت‌برد، چت، حضور و غیاب و ضبط جلسه هم می‌توانند به مدرس کمک کنند. معیار انتخاب ابزار این است که اجرای فعالیت آموزشی را آسان‌تر کند؛ تعداد زیاد امکانات به‌تنهایی کیفیت کلاس را تضمین نمی‌کند.
سؤال‌های متداول درباره برگزاری کلاس آنلاین
برای برگزاری کلاس آنلاین چه تجهیزاتی لازم است؟
یک رایانه یا گوشی مناسب، اینترنت پایدار و میکروفون نیازهای پایه‌اند. اگر قرار است تصویر مدرس نمایش داده شود، وب‌کم یا دوربین گوشی هم لازم است. پیش از نخستین جلسه، صدا و مسیر ورود را با همان دستگاهی که استفاده می‌کنید آزمایش کنید.
آیا دانش‌آموز برای ورود به کلاس دانو باید نرم‌افزار نصب کند؟
دانش‌آموز از طریق مرورگر وارد کلاس آنلاین دانو می‌شود. مسیر دقیق ورود را مدرس یا مجموعه آموزشی پیش از جلسه در اختیار او می‌گذارد.
اگر دانش‌آموز هنگام کلاس ارتباطش قطع شد، چه کند؟
طبق روشی که پیش از جلسه اعلام شده، موضوع را به مدرس یا مسئول آموزش اطلاع دهد و دوباره از مسیر ورود کلاس تلاش کند. درباره جبران بخش از دست‌رفته و نحوه ثبت حضور، قواعد همان مدرسه یا دوره ملاک است.
جمع‌بندی؛ یک کلاس آنلاین موفق چگونه برگزار می‌شود؟
برای برگزاری کلاس آنلاین، ابتدا هدف و محتوای جلسه را آماده کنید و ابزارها را بیازمایید. هنگام تدریس، توضیح‌های طولانی را با پرسش و تمرین کوتاه همراه کنید. در پایان، درس را جمع‌بندی کنید و از تجربه جلسه برای بهتر کردن کلاس بعدی استفاده کنید.
اگر برای اجرای این مراحل به محیط کلاس زنده با ابزارهای تدریس، حضور و غیاب و ضبط نیاز دارید، امکانات کلاس آنلاین دانو را ببینید.